Helden (3)

Ik zou nog schrijven over helden.

En dat zal ik doen. Op een andere manier dan ik had gedacht.

Afgelopen maand overleed mijn vader. Een man die vaak worstelde met zichzelf en anderen. Een man die het niet altijd makkelijk vond in deze wereld. Die desondanks altijd klaar stond voor zijn kinderen, en alles wat hij in zich kon vinden inzette, om te zorgen dat het hen aan niets ontbrak.

Dan ben je op je eigen manier ook een held. Dank je wel, pa!

Onderhandelen met de vijand - maar vergeet je vrienden niet!

Omdat het zo'n fascinerend en foutgevoelig proces blijft: de helden (die overigens ook niet foutvrij zijn) moeten nog even wachten, de politici (die ook best heldhaftig kunnen zijn) nemen even de centrale plek in.

In een eerdere post over de kabinetsonderhandelingen zei ik al hoe belangrijk het is om met een verhaal te komen dat voor je achterban acceptabel is. Onderhandelen doe je indirect ook met al die mensen die door jou en je opponent worden vertegenwoordigd.

In organisaties komt ik vaak problemen op dat gebied tegen, bijvoorbeeld over ICT-serviceovereenkomsten. Vaak worden die in een hogere managementlaag, of door aparte accountmanagers uitonderhandeld, zonder dat de rest van de organisatie er echt bij betrokken is. En dan mag de servicedesk-medewerker van de ICT-provider woedende afdelingsmanagers van de klant gaan uitleggen dat hij de gevraagde ondersteuning niet mag leveren, en dat ergens in hun organisatie iemand zit die daar akkoord voor heeft getekend.

Het blijkt in de politiek niet anders te gaan. Zie hier "ter lering ende vermaeck" het recept voor problemen, waar vooral de VVD nu last van heeft:

1) Je onderschat de problemen die een deel van je achterban heeft met de voorstellen die op tafel liggen.
2) Je hebt geen overleg tussendoor gehouden om ze voor te bereiden of inspraak te geven.
3) Je presenteert de uiteindelijke overeenkomst zonder veel inspiratie en overtuigingskracht.
4) Je onderschat de invloed van de anti-lobby, en hoe ver sommigen in je achterban willen gaan om de overeenkomst onderuit te halen.

Helden (2)

Eerder schreef ik in deze blog over Thomas Quasthoff, die ondanks zware lichamelijke handicaps een topzanger werd. Eerder dit jaar kwam helaas het bericht dat hij zijn zangcarrière heeft moeten beëindigen: zijn gezondheid staat hem niet meer toe om op topniveau op te treden.
Achter de geraniums kruipt hij echter niet, hij blijft masterclasses geven en is ook met een talkshow begonnen. Een echte held, wat mij betreft.

En volgens mij is het erg goed om helden te hebben. Mensen die je inspireren en tot voorbeeld dienen. De komende weken wil ik in deze blog weer vaker aandacht besteden aan dat soort mensen.

Guilty pleasures

Respect over en weer is een groot goed. Niet 'alles-om-de-lieve-vrede', maar zeggen wat er gezegd moet worden zonder de ander te beschadigen.
Als je, zoals ik, organisaties helpt bij het verbeteren van resultaten, leiderschap en samenwerking, ontkom je daar niet aan. Dan gaat het om de bal spelen en niet de man, om feedbackregels en noem maar op.

Soms is dat wel jammer. Soms wordt er zo creatief op de man gespeeld, dat ik zo'n belediging toch even moet vermelden.
Enjoy these guilty pleasures!

Groucho Marx stond erom bekend: 'Ik vergeet nooit een gezicht, maar in uw geval ben ik bereid een uitzondering te maken'.

Of Winston Churchill, die zijn opvolger als premier, de bescheiden Clement Attlee, omschreef als 'een schaap in schaapskleren'.

En een aardige in de categorie 'gevat reageren', van komedieschrijver Noël Coward.
Hij werd aangesproken door een actrice die zelf vooral in zware moralistische stukken speelde. Ze zei, 'Ik heb je laatste stuk gezien, Noël, en ik heb werkelijk niet één keer hoeven lachen.'
Waarop Coward: 'Meen je dat nou, darling? Ik heb jóuw laatste stuk gezien, en ik heb werkelijk plat gelegen.'

Help, we zijn het met elkaar eens!

Henk Kamp zei laatst dat de formatiegesprekken 'nog niet een keer' waren vast komen te zitten. De Volkskrant omschreef dit als 'vlekkeloos formeren'.

Soms verlopen gesprekken 'vlekkeloos' omdat er wederzijds vertrouwen is en moeilijke kwesties goed worden aangekaart en opgelost.

Maar soms doen mensen te hard hun best om eensgezind en harmonieus te zijn, en wordt er niet meer goed kritisch nagedacht. Bijvoorbeeld als er veel druk is, als de groep alleen staat tegenover de buitenwereld, of erg gelooft in het gezamenlijke gelijk. Dit soort 'Groupthink' heeft in het verleden vaak geleid tot ondoordachte besluiten, waar alle betrokkenen het toch roerend mee eens waren, zoals de Amerikaanse invasie van Irak in 2003.

Met deze twee mogelijkheden in het achterhoofd hoop je bijna dat er binnenkort iemand voor de camera staat met de mededeling dat de gesprekken 'even door een moeilijke fase gaan.'

Dat zal 'm leren!

Deze zomer werd een Nepalese boer op zijn akker door een cobra gebeten. Op zich niet zo opmerkelijk, dat gebeurt daar helaas wel vaker. Vreemder was het vervolg. In plaats van hulp te roepen achtervolgde hij het beest en beet het terug.

Dan de nieuwsmedia. In vrijwel alle koppen kwam het woord 'wraak' voor. Een reageerder noemde het zelfs 'rechtvaardig'. Kennelijk zit het idee van terugpakken diep in ons verankerd, en kunnen we daar achteraf ook erg goede rechtvaardigingen voor verzinnen ('Dat zal 'm leren.')

Mensen zijn vaak veel minder rationeel dan ze denken. Ooit moest een miljonair de helft van al zijn bezittingen aan zijn ex afstaan, waarop hij zijn Jaguar van twee ton verkocht voor vijftig euro, waarvan hij haar de helft gaf.
Een extreem voorbeeld, maar hoe vaak doen wij onszelf niet schade door iets wat tegen de ander gericht is? Al was het (eigen voorbeeld) alleen maar door wrokkig te blijven over dingen die de ander zich al lang niet meer herinnert? ('Dat zal 'm leren.')

Het meest kluchtig zijn nog wel de rationaliseringen, de verklaringen achteraf. 'Ik kon niet anders.' 'Hij maakte dat ik het deed.' 'Het was een kwestie van rechtvaardigheid.' ('Dat zal 'm leren.') Zo'n komkommer-bericht is dan af en toe wel goed om je eigen gedachtenkronkels weer even te relativeren.

Met de Nepalese man is het goed afgelopen. De cobra kwam er minder goed vanaf.

Wildbreien in het "ondertussen"-tijdperk

Mijn vriendin kwam met een aardige typering: we leven in het "ondertussen"-tijdperk. Wat we ook aan het doen zijn, we zijn ondertussen altijd met iets anders bezig.

We twitteren midden in een gesprek, checken e-mail terwijl we training volgen. Of, wat ik laatst tijdens een vergadering in een café meemaakte, we moeten voortdurend op Foursquare bijhouden wie er allemaal in de buurt zijn, en of we al vaker hebben ingecheckt dan de 'Mayor'. (Als dit laatste geheimtaal voor u is zou ik zeggen, blijf nog even in zalige onwetendheid.)

Internet en sociale media zijn prachtige middelen. Maar ze versterken ook een al aanwezige neiging: het verlies van focus, concentratie en geduld. U weet wel, die grappige ouderwetse eigenschappen die ons de relativiteitstheorie, de symfonieën van Beethoven en de boek- en filmversies van Lord of the Rings hebben gebracht.

We willen steeds meer tegelijk, maar bereiken daardoor niet per se meer. Ik moet zelf vaak mijn modem uitzetten om niet in de verleiding te komen. En hoezeer ik ook vrij en creatief wil denken, ik creëer veel meer concreet resultaat als ik mijn tijd secuur in blokken indeel, waarin ik met één specifiek ding bezig ben. Mensen kunnen nu eenmaal niet goed multitasken zonder de kwaliteit van de individuele taken te schaden.

Misschien beseffen we dat onbewust ook wel. Oude, geduldige bezigheden komen weer terug onder nieuwe, hippe namen. Slowfood. Mindfulness. Misschien hoort wildbreien (de omgeving versieren met zelfgemaakte breiwerken) daar ook wel bij. En misschien lezen we binnenkort ook gewoon weer een boek. Zou ik leuk vinden.